Boeken

De Kasteelhoeve van Zuytpeene

Bij het betreden van de kasteelhoeve van Zuytpeene voel je de echo’s van eeuwen geschiedenis in elke steen, elke balk en elk veld.

De stenen muren, de houten balken, de weidse velden en de oude erven dragen verhalen die zich over eeuwen uitstrekken. Achter elk detail gaan mensen, gemeenschappen en gebeurtenissen schuil die de regio mee hebben gevormd. Veel van deze verhalen bleven tot vandaag verborgen in archieven, oude kaarten en in de materiële sporen van de site zelf.

Dit boek ontsluit een verborgen stuk geschiedenis. Voor het eerst worden verspreide archiefbronnen, archeologische vondsten en architecturale analyses samengebracht in één helder en samenhangend verhaal. Zo komt het erfgoed van deze kasteelhoeve — in de volksmond beter bekend als de Tempeliershoeve — opnieuw tot leven: zichtbaar, begrijpelijk en tastbaar voor een breed publiek.

De kasteelhoeve van Zuytpeene verdient deze publicatie vanwege haar uitzonderlijke gelaagdheid en historische continuïteit. De site vormt een zeldzaam leesbaar erfgoedlandschap waarin middeleeuwse structuren, latere aanpassingen en landschappelijke evoluties elkaar overlappen en versterken. Dit maakt haar tot een uniek studieobject binnen de regionale geschiedenis.

De realisatie van dit werk was slechts mogelijk dankzij een nauwe samenwerking tussen verschillende experts. In de eerste plaats Christophe Deconinck. Als historicus en onderzoeker reconstrueerde hij met grote nauwkeurigheid de historische context van de hoeve, op basis van vaak moeilijk toegankelijke bronnen. Vervolgens bracht Johan Termote, archeoloog, verborgen sporen aan het licht en maakte hij zichtbaar hoe de site doorheen de tijd is geëvolueerd. En tenslotte stelde Philippe Viérin, architect en medebezieler van de renovatie van de kasteelhoeve twee bijdragen uit zijn prachtige publicatie Plaats ter beschikking – een essentieel werk voor wie wil begrijpen hoe de genius loci, de ziel van een plek, bewaard en vertaald wordt naar de 21ste eeuw. Daarnaast leverde hij ook nog enkele bouwplannen aan en een detailtekening van de stalen ramen.

Even essentieel was de bereidwilligheid van dhr. Johan Lamoot, fiere eigenaar van de kasteelhoeve. Mede door zijn open houding kregen onderzoekers en auteurs volledige toegang tot de site. Dit maakte het mogelijk om alle erfgoedlagen te bestuderen, van de oudste fundamenten tot de meest recente aanpassingen. Deze ontsluiting was van onschatbare waarde: zij maakte het verhaal van de kasteelhoeve niet alleen inzichtelijk, maar ook ervaarbaar.

Vanuit de werking van koninklijke heemkundige kring Aan de Schreve past dit project binnen een bredere missie om lokaal erfgoed niet enkel te bewaren, maar ook actief te ontsluiten en te duiden. De vernieuwing binnen het bestuur creëerde ruimte voor een open samenwerking met externe partners die dezelfde passie deelden voor cultureel erfgoed, in een sfeer van wederzijds vertrouwen en gedeeld engagement. Deze dynamiek leidde dan ook tot een vruchtbare wisselwerking tussen onderzoek, expertise en engagement.

Het onderzoek waarop dit boek steunt, is interdisciplinair van opzet en combineert archiefstudie, archeologische observatie en architecturale analyse. Deze geïntegreerde benadering maakt het dan ook mogelijk de kasteelhoeve vanuit verschillende invalshoeken te begrijpen en te duiden.

Het boek is opgebouwd in thematische en chronologische luiken, waarin historische ontwikkeling, archeologische sporen en architecturale evolutie elkaar aanvullen en versterken. Elk hoofdstuk draagt bij aan een steeds vollediger en gelaagder beeld van de site en haar betekenis doorheen de tijd.

Maar dit boek is meer dan een bundeling van historische gegevens; het vormt een venster op het verleden. Door de combinatie van onderzoek, reconstructie en analyse ontstaat een levendig beeld van het leven, werken en geloven op deze bijzondere plek.

Tot slot gaat mijn bijzondere dank uit naar mijn dynamische redactieraad, die met kritische zin, inhoudelijke scherpte en blijvend engagement een wezenlijke bijdrage heeft geleverd aan de totstandkoming van deze publicatie.

Mijn hoop is dat deze publicatie niet alleen informeert, maar ook inspireert. Dat zij de lezer uitnodigt om de  kasteelhoeve met nieuwe ogen te ontdekken en haar waarde te erkennen binnen ons gedeelde verleden. Het is een eer om, samen met de auteurs, experts en partners, deze verhalen te mogen ontsluiten en delen.

Moge dit boek bijdragen aan het levend houden van de kasteelhoeve van Zuytpeene, als historische plaats én als betekenisvolle getuige van de rijke geschiedenis die onze regio door de eeuwen heen heeft gevormd.

Patrick Boone

Voorzitter

Boudry – een familie kunstenaars

De Passies van de verzamelaar – De collecties van Meester Hendrik Adriaen

Hendrik Adriaen die in Brielen in 1868 werd geboren was een bijzonder veelzijdig man. Enkele jaren na zijn geboorte verhuist hij naar Vlamertinge om uiteindelijk in 1896 in Poperinge te belanden. Naast een drukke private veeartsenijpraktijk en zijn functie als officieel keurder had hij een enorme passie voor archeologie en geschiedenis. Hij staat dan ook gekend als Poperinges eerste amateurarcheoloog die pas decennia later navolgers heeft gekend in de streek. Bovendien was hij een gepassioneerd verzamelaar van antiquiteiten gaande van munten en penningen over archeologische artefacten tot aardewerk, beelden en veel ‘heemkundige’ voorwerpen. Zijn verzameling stond na verloop van tijd van heinde en verre gekend en hij voerde een drukke correspondentie met tal van specialisten, verzamelaars en antiquairs. Zijn verzamelwoede ging heel ver: of het nu streekeigen stukken waren of van randgebieden (gaande van Limburg tot ver in Frans-Vlaanderen), of het nu betrekking had op de regionale geschiedenis of de veeartsenij: hij verzamelde werkelijk alles.  

Na zijn overlijden in 1951 kwam zijn verzameling bij zijn kinderen terecht. De stad Poperinge had in 1951 de collectie met betrekking tot Poperinge gekregen maar door de desinteresse van het stadsbestuur kwam er van het beloofde stadsmuseum niets terecht. Het Museum Meester Adriaen in Poperinge dat het initiatief was van zijn zoon Fernand kende maar een kortstondig bestaan en na de sluiting werd een deel van de collectie verkocht. 

Evenwel zijn zowat alle Poperingse stukken, zowel archeologische als antiquarische, bewaard gebleven bij de erfgenamen. De Heemkring Aan de Schreve vond het dan ook de ideale gelegenheid om voor het eerst een overzichtstentoonstelling te houden van zowel de archeologica als de kunstcollectie van Meester Hendrik Adriaen. Deze unieke tentoonstelling loopt tijdens de maanden juli en augustus in de Kapel van de Zusters Benedictinessen (Boeschepestraat). Tegelijkertijd verschijnt er een boek over Meester Hendrik Adriaen en zijn collecties: ‘De Passies van de verzamelaar’ van de hand van onze hoofdredacteur, historicus Kristof Papin, die tevens optreedt als curator van de tentoonstelling.  

Het boek ‘De Passies van de Verzamelaar – De collecties van Meester Hendrik Adriaen’ kan worden besteld door overschrijving van €45,-, indien te versturen per post dient er €7,50 extra betaald op rekening BE59 0682 4060 8426 van de Koninklijke Heemkring Aan de Schreve.